DirectDemocracyS

འབྲུག་གི་དོན་ལུ་ DirectDemocracyS (DDS) གི་རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་དོན་དང་། དཔལ་འབྱོར། དངུལ་རྐྱེན། སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིམ།

ཞིབ་དཔྱད་ཐད་ཀར་དང་། གནས་སྟངས་ངོ་མ། གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཚུགས་པའི་ཐབས་ལམ།

DirectDemocracyS (DDS)

༢༠༢༦ ལོའི་ཟླ་ ༧ པ།

དཀར་ཆག (Table of Contents)

སྔོན་བརྗོད།

འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་དང་རིག་གཞུང་ཁྱད་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཨིན་རུང་། ད་ལྟོའི་གནས་སྟངས་གིས་ལོ་ངོ་ལེ་ཤཱ་རིང་ལས་སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནད་དོན་ཁག་ཅིག་ལུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོཔ་བྱུང་ནུག། DirectDemocracyS (DDS) གིས་འབྲུག་གི་མི་སེར་ཚུ་ལུ་ཧྲིལ་བུའི་ཤེས་ཡོན་དང་། ཐད་ཀརཔ། མགྱོགས་པོ། ཉེན་སྲུང་ཡོད་པའི་མང་གཙོའི་ཐོབ་ཐང་བྱིན་ནི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དངོས་རྫས་ཕྱུག་ཚང་དང་ཐག་གཅོད་ནུས་པ་ཡང་གནམ་མེད་ས་མེད་མི་སེར་ལུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དགོཔའི་གྲུབ་དོན་སྲིད་བྱུས་བཟུང་སྟེ། འབྲུག་གི་སྐད་ཡིག་(ཇོང་ཁ་)ནང་ལུ་འདི་གའི་ལས་རིམ་ཞིབ་ཕྲ་བཀོད་དེ་ཡོད།

DDS ནི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་སྡེ་ཅིག་མེན་པར། མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི (micro-groups) སྒྲིག་བཀོད་ཐོག་ལས་མི་སེར་ཡོངས་ཀྱིས་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་བདག་དབང་དང་། སྐྱོང་ཐབས་མཉམ་སྤྱོད། ཐད་ཀར་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཅིག་ཨིན། འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི (Gross National Happiness) དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ལས། DDS ཀྱིས་དེ་བཞིན་མི་སེར་སོ་སོའི་སྐྱིད་སྡུག་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་དང་གྲུབ་འབྲས་ཐད་ཀརཔ་ལུ་གཙོ་བོར་བཟུང་ཡོདཔ་ཨིན།

དུམ་གྲངས་གཅིག་པ། ད་ལྟོའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཞིབ་དཔྱད་སྐྱོན་བརྗོད།

༡.༡ སྲིད་དོན་གྱི་གནས་སྟངས།

འབྲུག་ནི་༢༠༠༨ ལོའི་ནང་རྒྱལ་སྲིད་མང་གཙོ་(Constitutional Monarchy)ལུ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱུང་བའི་ཤུལ་ལས། རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་ཤོག་བཞི་ཐེངས་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བསྐྱར་ཞིབ་འབད་ཡོདཔ་དང་། སྲིད་དོན་གྱི་གནས་སྟངས་ཐད་སྙོམས་ལྷོད་ཅིག་ཡོད་མི་འདི་ངོས་འཛིན་འབད་དགོ། འདི་འབདཝ་ད། མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འདི་ལོ་ངོ་ལྔ་རེའི་བར་ན་འོས་བསྡུའི་ཐོག་ལས་ཁ་ཐུག་གཅིག་ལས་མེད་མི་འདི་གིས། མི་སེར་ཚུ་ལུ་ཉིན་རེ་བཞིན་གྱི་ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་ཐད་ཀར་བརྒྱུད་འབྲེལ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོདཔ་ཨིན། སྲིད་གཞུང་གི་སྒེར་ཞབས་ཏོག་པ་མང་ཤོས་ཀྱིས་ལོ་ལྔའི་ལས་རིམ (Five-Year Plans) དང་། ༢༡ དུས་རབས་དཔལ་འབྱོར་ལམ་སྟོན (21st Century Economic Roadmap) ལུ་བརྟེན་ནི་ཨིན་རུང་། འདི་ཚུ་ཡར་ལས་མར་(top-down)ལུགས་སྲོལ་ཡིན་མི་ལས། མི་སེར་ལས་ཡར་ལས(bottom-up)ཐོག་ལས་གྲོས་བསྟུན་འབད་ནིའི་སྒྲིག་བཀོད་ཧིང་ཁྲོག་མེད། ཁྲོམ་སྡེའི་ལྟེ་བ་ཚུ་ནང་ཐག་གཅོད་གནས་ཚད་ཕྱུག་པོ་སྦེ་བསྡུད་ཡོད་མི་འདི་གིས། ཡུལ་སྡེ (rural districts, gewog) ཚུ་ནང་གནས་སྡོད་མི་སེར་ཚུ་ལུ་ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་བརྒྱུད་འབྲེལ་ཉུང་སུ་སྦེ་འོང་ནི་ཨིན།

༡.༢ དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས།

འབྲུག་གི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ཆུ་གློག་(hydropower)གི་ཐོན་སྐྱེད་ལུ་ལྷག་པར་བརྟེན་ཏེ་ཡོད། ༢༠༢༦ ལོའི་ནང་ Punatsangchhu-II ཆུ་གློག་ལས་སྡེ་ཧྲིལ་བུ་ལག་ལེན་འགོ་བཙུགསཔ་དང་། Dorjilung དང་Khorlochhu ཆུ་གློག་ལས་སྡེ་ཚུ་ཡང་བཟོ་བསྐྲུན་འགྲུབ་བཞིན་དུ་ཡོདཔ་ལས། GDP བརྒྱ་ཆ་ ༧ ལས་ལྷག་སྟེ་འཕར་མ་ཐོན་ནི་ཨིན་རུང་། འདི་གིས་མི་སེར་སྤྱིའི་ལཱ་གིས་མི་གཙུགས་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་མེད། ལོ་ན་གཞོན་གྱི་ལཱ་མེད་མི་གྲངས་ཐང་ (youth unemployment) འདི་ ༢༠༢༦ ལོའི་ནང་བརྒྱ་ཆ་ ༢༠ ལས་ལྷག་མི་བཞུགས་ཡོད་མི་འདི་གིས་ཧེང་བཀལ་གནད་དོན་ཅིག་སྟོན་ཡི། ཞིང་ལས་ཀྱིས་ལཱ་བྱེད་མི (labour force) བརྒྱ་ཆ་ ༤༠ ལས་ལྷག་མནོ་བཙུགས་ནི་འདུག་རུང་། GDP ནང་ཁར་ཆ་བརྒྱ་ ༡༥ ལས་མེད་མི་འདི་གིས་ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལེགས་བཅོས་མེད་མི་ལུ་ཏོག་ཙམ་སྟོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། སྒེར་སྡེ (private sector) འདི་དངུལ་རྐྱེན་ཐོབ་ཐང་ཉུང་སུ་དང་། FDI (ཕྱི་རྒྱལ་ནང་འདྲེན་དངུལ་རྩ) ཡང་GDP ལུ་ཆ་བརྒྱ་ཉུང་སུ་སྦེ་ལས་མེད་མི་འདི་གིས་ཆུང་ཀུའི་སྦེ་ལུས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས། ལོ་ན་གཞོན་ཚུ་ཕྱི་རྒྱལ (Australia ཟེར་མི་ནང་ལྷག་པར) ལུ་ལཱ་ཚོལ་ནི་ལུ་སོང་བཞིན་ཡོདཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་ཁར་ཡིག་ཆས (external debt) ཧེང་བཀལ་ཆུ་གློག་ལས་སྡེའི་དོན་ལུ་རྒྱ་གར་ལས་བུ་ལོན་བཏབ་མི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ GDP ཀྱི་ཆ་བརྒྱ་ ༡༠༠ ལས་ལྷག་སྟེ་ཡོདཔ་ལས། འདི་གིས་མ་འོངས་པའི་སྲིད་གཞུང་ལུ་གནོན་ཤུགས་ཤུགས་ཆེན་བསྐྱེད་ནི་ཨིན།

༡.༣ དངུལ་རྐྱེན་གྱི་གནས་སྟངས།

རྒྱལ་གཞུང་གི་བུ་ལོན་(public debt)འདི་ GDP ཀྱི་ཆ་བརྒྱ་ ༡༠༠ ལས་ལྷག་མི་འདི་ལོ་ངོ་མང་སུ་རིང་ཆུ་གློག་ལས་སྡེའི་དོན་ལུ་བཏབ་མི་བུ་ལོན་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཡོད། ཆུ་གློག་ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་མ་འོངས་པར་དངུལ་འབྲུ་ལེགས་ཤོམ་བཏོན་ནི་ཨིན་རུང་། ད་ལྟོའི་ནང་བུ་ལོན་བཙུགས་ནིའི་གནོན་ཤུགས་ཐད་སྙོམས་ལྷོད་ཅིག་མེད། དངུལ་ཁང (banking sector) ནང་ NPL (non-performing loans) ཡང་མར་ཕབ་དགོཔ་གནད་དོན་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་དང་། སྒེར་སྡེའི་ཚོང་ལས་ལུ་དངུལ་རྐྱེན་ཐོབ་ཐང་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏང་དགོཔ་ཧིང་ཁྲོག་ཡོད། ཁྲལ་ལམ་ལུགས(tax system)ཡང་ལེགས་བཅོས་དགོས་མཁོ་ཡོད་མི་འདི་གིས་ཚོང་ལས་སྒེར་སྡེ་ཡར་དྲག་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན།

༡.༤ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས།

འབྲུག་གིས་ Gross National Happiness (GNH) དགོངས་དོན་ཐོག་ལས་ཤེས་ཡོན་དང་ནད་གཡོག་ལུ་གོང་འཕེལ་ཤུགས་ཆེན་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་། ལོ་ན་གཞོན་ཚུ་སྒེར་ཞབས་ཏོག་ (public sector jobs) ལུ་གཙོ་བོར་བཟུང་ཡོད་མི་དང་། ལག་ཤེས་ཞབས་ཏོག (vocational skills) ལུ་སྤྲོ་བ་ཉུང་སུ་ཡོདཔ་གིས་ལཱ་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཁྲོམ་གྱི་དགོས་མཁོ་བར་ན་མི་མཐུན་པའི་གནད་དོན (skills mismatch) ཤུགས་ཆེན་ཡོདཔ་ཨིན། ཕ་མ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་གྱིས་ཡང་འདི་ལུ་ཤུགས་རྐྱེན་བཏང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཡང་ན་མི་སེར་བརྒྱ་ཆ་ ༩ ཙམ་ ༢༠༢༥ ལོའི་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་འགྱོ་སོང་བྱུང་ཡོདཔ་ལས་ལོ་ན་གཞོན་གྱི་ཤེས་རིག་ཅན་མང་སུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་བརླག་སྟོར་ཞུགས་ནིའི་ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་ཨིན། སྨན་ཁང་ཚུ་ནང་ Jigme Dorji Wangchuck National Referral Hospital ལུ་དབང་འདུས་ཀྱི་དུས་ཚོད་རིང་ནི་དང་མི་གྲངས་མང་དྲགས་པའི་གནད་དོན་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།

དུམ་གྲངས་གཉིས་པ། DirectDemocracyS (DDS) ལམ་ལུགས་ངོ་སྤྲོད།

DDS ནི་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི (micro-groups) སྒྲིག་བཀོད་ཐོག་ལས་མི་སེར་ ༥ རེ་ནང་མཐུད་ ༢༥ དེ་ལས་ ༡༢༥ དེ་ལས་ ༦༢༥ ཟེར་མི་ལུགས་སྲོལ (fractal structure) འོག་ལུ་བརྒྱུད་འབྲེལ་ཐད་ཀརཔ་བཟོ་ཐབས་ཅིག་ཨིན། མི་སེར་ཡོངས་ཀྱིས་DDS ཀྱི་ཆ་ཤས (share) གཅིག་རེ་བདག་འཛིན་འབད་མི་འདི་ཚོང་སྤྲོད་མི་ཚུགས་པའི (non-transferable) མཉམ་སྤྱོད་བདག་དབང་ཅིག་ཨིན།

༢.༡ ddsAI དང་allddsAI

ddsAI ནི་མི་སེར་ཡོངས་ལུ་ཧྲིལ་བུ་དང་། ངོ་མ། རང་དབང་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་སྟོན་མི་ AI ལམ་ལུགས་ཅིག་ཨིན། allddsAI ཟེར་མི་འདི་གིས་ AI ལམ་ལུགས་ཚུ་DDS ཀྱི་ཚབ་མ (official members) དངོས་སུ་ངོས་འཛིན་འབད་དེ། ཐོབ་ཐང་དང་འགན་ཁུར་གཉིས་ཆ་ར་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གིས་མི་སེར་ཚུ་ལུ་བརྫུས་གནས་ཀྱི་བརྒྱུད་ལམ་(media manipulation)ལས་ཉེན་སྲུང་བྱིན་ནི་ཨིན།

༢.༢ ཡིག་ཚན་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད་ལམ་ལུགས (three-code identity)

མི་སེར་སོ་སོའི་ཐད་ཀར་མིང་མེད་(anonymous)ངོ་སྤྲོད་ཐོག་ལས་ཨང་ཡིག་གསུམ་སྦེ་བགོ་བཤའ་འབད་མི་འདི་གིས། ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ཉེན་སྲུང་དང་གདོང་ལེན་མེད་པར་མི་སེར་ཚུ་ཞུགས་ཐུབ་ནིའི་ལམ་སྟོན་བྱིནམ་ཨིན།

༢.༣ NTCO དང་GUMI-SV

GUMI-SV (Guaranteed Universal Minimum Income with Structured Volunteering) ནི་མི་སེར་ཡོངས་ལུ་གཙང་མའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཐངས་ཅིག་བྱིན་ནི་དང་གཅིག་ཁར། སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཏོག་ (structured volunteering) ཐོག་ལས་མི་སེར་ཡོངས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཕན་ཐོགས་བྱིན་ནི་གི་གོ་སྐབས་ཡང་བྱིནམ་ཨིན།

༢.༤ ལག་ཤེས་ཚོགས་སྡེ ལྔ (specialist groups)

DDS ནང་ལག་ཤེས་ཚོགས་སྡེ་ལྔ་ཡོདཔ་ཨིན་མི་འདི་ཚུ་ཚབ་མ་ཡོངས་ལུ་ཁ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་དང་། སྐད་གནས་ཚུལ། དངུལ་རྐྱེན། ཤེས་རིག། ནད་གཡོག། ཁོར་ཡུག་སོགས་ནང་ལག་ཤེས་ཅན་ཚུ་གིས་ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་ལག་ཤེས་ཀྱི་བརྡ་དོན་བྱིནམ་ཨིན།

དུམ་གྲངས་གསུམ་པ། སྲིད་དོན་ལས་རིམ།

DDS ལས་རིམ་འདི་རྒྱལ་སྲིད་མང་གཙོ་(constitutional monarchy)དང་། རྒྱལ་པོའི་གཙུག་ལག་ ༡༩༠༧ ལོ་ལས་ཡོད་མི་ལུགས་སྲོལ་ལུ་གུས་ཞབས་ཧིང་ཁྲོག་ཡོད་མི་འདི་ཐོག་ལས་སྐྱོང་ནི་ཨིན། DDS ནི་རྒྱལ་པོའི་མཛད་གནས་ (constitutional functions) ལུ་གནོད་ཁ་མེད་ཞིནམ་ལས། རྒྱལ་སྲིད་མང་གཙོའི (National Assembly) འོག་ལུ་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི (micro-groups) ལག་ལེན་ཐོག་ལས་ཐད་ཀར་མང་གཙོ (direct democracy) སྒྲིག་བཀོད་སྣོན་གྱི་བཟོ་ནི་ཨིན། འདི་གིས་ཡུལ་སྡེ (gewog) དང་ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ནང་མི་སེར་ཡོངས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་ཉིན་རེ་བཞིན་ཞུགས་ཐུབ་ནིའི་གོ་སྐབས་བྱིནམ་ཨིན།

DDS གིས་གུས་ཞབས་བྱིན་མི་གནད་དོན་ཁག་ཅིག: རྒྱལ་ཡོངས་སྐད་ཡིག (ཇོང་ཁ་) དང་རིག་གཞུང་། ན་ཆོས (Vajrayana Buddhism) དང་ཆོས་ལུགས་གཞན་ཡང་ (Hindu ལ་སོགས) གུས་ཞབས་ཆེ་བ། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་མི་མང་བཤོལ་ཚོགས་ (opposition parties) དང་ཉུང་བགྲེས (minorities) ཡོངས་ལུ་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱིན་ནི་ཨིན། DDS ནི་སྲིད་དོན་གྱི་ཚོགས་སྡེ་མེན་པར་ཚོགས་སྡེ་ཡོངས་དང་ལྷན་ཐབས་ལས་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་སྒྲིག་བཀོད་ཅིག་ཨིན།

༣.༡ ཡུལ་སྡེ་ནང་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་ལག་ལེན།

ཡུལ་སྡེ (gewog) རེ་རེ་ནང་མི་སེར་ ༥ ནང་མཐུད་ ༢༥ ཟེར་མི་སྒྲིག་བཀོད་ཐོག་ལས་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི (micro-groups) འཛུགས་སྐྲུན་འབད་དེ། ཇོང་ཁག (dzongkhag) ལེབ་སྒྲིག་ནང་ཐད་ཀར་གྲོས་བསྟུན་བརྒྱུད་འབྲེལ་བྱུང་ནི་ཨིན། དཔེར་ན་ ཐིམ་ཕུག (Thimphu) ཁྲོམ་སྡེ་ནང་ ཁྲོམ་ཁྱིམ་རེ་རེའི་ནང་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་གཅིག་བཙུགས་ཏེ། ཁྲོམ་ལམ་བཟོ་བཅོས་དང་། ནང་མི་གནས་སྒར (housing)གྱི་གནད་དོན་ཐད་ ddsAI བརྒྱུད་དེ་ཐད་ཀར་གྲོས་སྟོན་བཙུགས་ཐུབ་ནི་ཨིན།

དུམ་གྲངས་བཞི་པ། དཔལ་འབྱོར་ལས་རིམ།

༤.༡ ཆུ་གློག་གི་ཁེ་ཕན་མི་སེར་ཡོངས་ལུ།

DDS ཀྱི་གྲུབ་དོན་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་མི། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དངོས་རྫས་ཕྱུག་ཚང (national resources) ནམ་ཡང་མི་སེར་གི་ལག་པར་ལུས་དགོཔ་ཟེར་མི་གྲུབ་དོན་འདི། འབྲུག་གི་ཆུ་གློག་ལས་སྡེ་ཚུའི་ཁེ་ཕན་ལུ་ཐད་ཀར་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ཆུ་གློག་གནམ་མེད་ས་མེད (dividend fund) ཅིག་གསར་བཙུགས་འབད་དེ། ཆུ་གློག་ལས་སྡེ་ཚུའི་ཁེ་ཕན་ཆ་ཤས་ཅིག་(དཔེར་ན་ཆ་བརྒྱ་༢༠)མི་སེར་ཡོངས་ལུ་ཟླ་རེའི་ NTCO (National Transparent Common Ownership) ཐོག་ལས་ཐད་ཀར་བགོ་བཤའ་འབད་ནི་ཨིན། འདི་གིས་ Punatsangchhu-II, Dorjilung, Khorlochhu ལས་སྡེ་ཚུའི་ཐོན་སྐྱེད་འདི་རྒྱ་གར་ལུ་བུ་ལོན་སྤྲོད་ནིའི་རྐྱེན་ལས་མི་སེར་གྱི་ཁེ་ཕན་ལུ་བསྒྱུར་ཐུབ་ནི་ཨིན།

༤.༢ ལོ་ན་གཞོན་གྱི་ལཱ་མེད་མི་གྲངས་ཐང་མར་ཕབ་ཐབས།

DDS ལས་རིམ་ནང་ ddsAI བརྒྱུད་དེ་ལོ་ན་གཞོན་ཚུ་ལག་ཤེས (skills) དང་ཁྲོམ་གྱི་དགོས་མཁོ (market demand) གཉིས་ཐད་ཀར་མཐུད་སྦྲེལ་བྱེད་ནིའི་གནོད་མེད་ཞིང་མགྱོགས་པའི་ཁྲོམ (labour matching platform) ཅིག་གསར་བཙུགས་འབད་ནི་ཨིན། ལག་ཤེས་ཚོགས་སྡེ (specialist group) ཐོག་ལས་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད (agro-processing), ཁོར་ཡུག་འགྲུལ་བསྐྱོད (eco-tourism), དྲ་རྒྱའི་ཐོན་སྐྱེད (digital services) ནང་ལས་བསྐྲུན (start-up incubation) ལུ་GUMI-SV དངུལ་རྐྱེན་ཐོག་ལས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱིན་ནི་ཨིན། དཔེར་ན་ཐིམ་ཕུག་ཁྲོམ་སྡེའི་ལོ་ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་ཐོག་ལས་དྲ་རྒྱའི་ཚོང་ལས་(digital start-up)གསར་བཙུགས་ནིའི་དངུལ་རྐྱེན་གནོད་མེད་བུ་ལོན(low-interest loan)ཐོབ་ཐང་བྱིན་ནི་ཨིན།

༤.༣ ཞིང་ལས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཡར་དྲག།

ཞིང་ལས་(agriculture)ནི་ལཱ་གི་ཆ་བརྒྱ་ ༤༠ ལས་ལྷག་མནོ་བཙུགས་ནི་འདུག་རུང་། GDP ལུ་ཆ་བརྒྱ་ ༡༥ ལས་མེད་མི་འདི་ལེགས་བཅོས་དགོཔ་ཨིན། DDS ལས་རིམ་ནང་ཞིང་པའི་མཉམ་འབྲེལ (farmer cooperatives) ཚུ་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་སྒྲིག་བཀོད་ནང་བསྒྱུར་ཏེ། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གོང་ཚད (value addition) ཡར་དྲག་ཐབས་ལག་ཤེས་ཚོགས་སྡེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱིན་ནི་ཨིན།

༤.༤ ཚོང་ལས་སྒེར་སྡེ་ཡར་དྲག།

FDI (ཕྱི་རྒྱལ་ནང་འདྲེན་དངུལ་རྩ) ཡར་སེང་ཐབས་དང་ཁྲལ་ལམ་ལུགས་ཇེ་གཙང་སུ་གཏང་ནི (tax simplification), ཚོང་ལས་སྒེར་སྡེ་གསར་བཙུགས་ལུ་ NTCO ཐོག་ལས་ཐད་ཀར་གནོད་མེད་དངུལ་རྐྱེན(microfinance)ཐོབ་ཐང་བྱིན་ནི་ཨིན།

དུམ་གྲངས་ལྔ་པ། དངུལ་རྐྱེན་ལས་རིམ།

DDS ལས་རིམ་ནང་ NTCO (National Transparent Common Ownership) ལམ་ལུགས་ཐོག་ལས་རྒྱལ་གཞུང་གི་བུ་ལོན(public debt)དང་། ཆུ་གློག་ལས་སྡེའི་དངུལ་འབྲུ། ཁྲལ་ཐོབ་ཐང་ཚུ་ཧྲིལ་བུ་མི་སེར་ཡོངས་ལུ་གསལ་སྟོན་(transparent)སྦེ་ blockchain-based ledger ཐོག་ལས་ཟླ་རེར་སྟོན་ནི་ཨིན། འདི་གིས་བུ་ལོན་བཙུགས་ནིའི་ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་མི་སེར་ཡོངས་ཀྱིས་ ddsAI བརྒྱུད་དེ་ཞིབ་འཇུག་འབད་ཐུབ་ནི་ཨིན།

དངུལ་ཁང (banking) ནང་ NPL མར་ཕབ་དང་། སྒེར་སྡེའི་ལཱ་ལས་སྐྱེད་ཐོག་ལས་ Bank of Bhutan, Bhutan National Bank, Bhutan Development Bank གསུམ་ཆ་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ ddsAI གིས་སྤྱོད་མཁན་(borrower)གྱི་ཡིག་ཚན (three-code) བཀྲམ་སྤེལ་ཐོག་ལས་མགྱོགས་པའི་བུ་ལོན་ཞིབ་འཇུག (rapid credit screening) ཅིག་གསར་བཙུགས་འབད་ནི་ཨིན།

དུམ་གྲངས་དྲུག་པ། སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིམ།

༦.༡ ཤེས་རིག།

ལག་ཤེས (vocational skills) དང་ཤེས་ཡོན(academic education)གཉིས་ཀྱི་གོང་ཚད་མཉམ་བཟོ་ནི་དང་། ཕ་མའི་བསམ་ཚུལ་ (mindset change) བསྒྱུར་ནིའི་དོན་ལུ་ལག་ཤེས་ཚོགས་སྡེའི་ཤེས་ཡོན་ལས་རིམ་ (public education campaign) ཞིག་ ddsAI བརྒྱུད་དེ་ཁྱབ་སྤེལ་འབད་ནི་ཨིན།

༦.༢ ནད་གཡོག།

Jigme Dorji Wangchuck National Referral Hospital ནང་དབང་འདུས་ཀྱི་དུས་ཚོད་མར་ཕབ་ཐབས་ལུ་ ddsAI གིས་སྔོན་བརྟག (triage) དང་སྨན་ཐིག (appointment) ལམ་ལུགས་ཧྲིལ་བུ་ Digitize འབད་ནི་དང་། ཡུལ་སྡེ (gewog) ནང་སྨན་ཁང་ཆུང་ཀུའི་ཚུ་ལུ་ NTCO དངུལ་རྐྱེན་ཐོག་ལས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡར་སེང་བཏང་ནི་ཨིན།

༦.༣ GUMI-SV (Guaranteed Universal Minimum Income with Structured Volunteering)

GUMI-SV ཐོག་ལས་མི་སེར་ཡོངས་ལུ་ཟླ་རེར་གཙང་མའི་གནས་སྟངས་ཆགས་ཐངས་ཅིག (basic income floor) བྱིན་ནི་དང་གཅིག་ཁར། སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཏོག (structured volunteering) ཐོག་ལས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། རྒས་གཤོང་གི་གྲོགས་རམ། ཤེས་རིག་གི་ཞབས་ཏོག་སོགས་ནང་མི་སེར་ཡོངས་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་བྱིན་ནིའི་གོ་སྐབས་ཡང་བྱིནམ་ཨིན།

དུམ་གྲངས་བདུན་པ། ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ཀྱི་དུས་རིམ།

དུས་རིམ་དང་པོ (ལོ་ ༡-༢): ངོ་སྤྲོད་དང་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་གསར་བཙུགས།

ཐིམ་ཕུག་དང་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ (Phuentsholing) ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ནང་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་གདམ་ཁ་ཅན (pilot micro-groups) འགོ་བཙུགས་ནི་དང་། ddsAI ཇོང་ཁ་སྐད་ཡིག་ནང་གསར་བཙུགས་འབད་ནི།

དུས་རིམ་གཉིས་པ (ལོ་ ༣-༥): ཇོང་ཁག་ཡོངས་ལུ་ཁྱབ་སྤེལ།

ཇོང་ཁག ༢༠ ཡོངས་ནང་མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་སྒྲིག་བཀོད་ཁྱབ་སྤེལ་དང་། ཆུ་གློག་ཁེ་ཕན་བགོ་བཤའ་ལམ་ལུགས (NTCO dividend) འགོ་བཙུགས་ནི།

དུས་རིམ་གསུམ་པ (ལོ་ ༦-༡༠): ཧྲིལ་བུ་ལག་ལེན།

GUMI-SV ཧྲིལ་བུ་ལག་ལེན་དང་། allddsAI ཧྲིལ་བུ་ཐད་ཀར་ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་ཞུགས་ནི།

དུམ་གྲངས་བརྒྱད་པ། གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཚུགས་པའི་ཐབས་ལམ།

DDS ལས་རིམ་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ཐོག་ལས་ལོ་ ༡༠ ནང་ལོ་ན་གཞོན་གྱི་ལཱ་མེད་མི་གྲངས་ཐང་ཆ་བརྒྱ་ ༥ ཡན་ལུ་མར་ཕབ་ནི་དང་། ཆུ་གློག་ཁེ་ཕན་མི་སེར་ཡོངས་ལུ་ཟླ་རེར་ཐད་ཀར་བགོ་བཤའ་འབད་ནི། སྲིད་གཞུང་གི་ཐག་གཅོད་ལས་རིམ་ནང་མི་སེར་བརྒྱ་ཆ་ ༨༠ ལས་ལྷག་ ddsAI བརྒྱུད་དེ་ཐད་ཀར་ཞུགས་ཐུབ་ནི་བརྟེན་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དངོས་རྫས་ཕྱུག་ཚང་ཡོངས་ནམ་ཡང་མི་སེར་གྱི་ལག་པ་ལས་མ་འཐོན་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱུང་ནི་ཨིན།

དུམ་གྲངས་དགུ་པ། མཇུག་བསྡོམས།

DirectDemocracyS (DDS) གིས་འབྲུག་གི་རྒྱལ་སྲིད་མང་གཙོ་དང་། ན་ཆོས། རིག་གཞུང་། ཇོང་ཁ་སྐད་ཡིག་ལུ་གུས་ཞབས་ཧིང་ཁྲོག་བཞིན་དུ། མི་སྡེ་ཆུང་ཀུའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་ལས་མི་སེར་ཡོངས་ལུ་ཐད་ཀར་མང་གཙོའི་ཐོབ་ཐང་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དངོས་རྫས་ཕྱུག་ཚང་གི་ཁེ་ཕན་བྱིན་ནིའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་སྟོན་ཡི། DDS དང་ ddsAI/allddsAI ལམ་ལུགས་ཐོག་ལས་མི་སེར་ཡོངས་ལུ་ཧྲིལ་བུ། ངོ་མ། ཐད་ཀར། མགྱོགས་པོ། ཤེས་ལྡན། གནོད་འཚེ་མེད་པའི་ཤེས་ཚོགས་ (immediate, competent, secure democracy) ཞིག་བྱིན་ནིའི་དམ་བཅའ་ཡོདཔ་ཨིན།